Tai biến mạch máu não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm khả năng vận động ở người lớn tuổi. Nhiều người sau khi qua giai đoạn nguy hiểm vẫn phải đối mặt với các di chứng như liệt nửa người, yếu tay chân, đi lại khó khăn hoặc gặp trở ngại trong sinh hoạt hằng ngày.
Theo y học cổ truyền, tình trạng này thường được gọi là trúng phong. Vậy y học cổ truyền nhìn nhận đột quỵ và quá trình phục hồi sau tai biến như thế nào?
Đột quỵ theo y học cổ truyền là gì?
Trong y học cổ truyền, đột quỵ thường được xếp vào phạm vi chứng trúng phong. Người bị đột quỵ có thể xuất hiện đột ngột các biểu hiện như méo miệng, nói khó, yếu hoặc liệt tay chân, mất khả năng vận động một phần cơ thể.
Ngày nay, y học hiện đại phân chia đột quỵ thành nhiều dạng như nhồi máu não hoặc xuất huyết não. Dù được giải thích theo những góc nhìn khác nhau, cả y học hiện đại và y học cổ truyền đều thống nhất rằng đây là một bệnh lý nghiêm trọng cần được cấp cứu và điều trị kịp thời.
Sau giai đoạn cấp cứu, điều mà đa số người bị đột quỵ và gia đình quan tâm nhiều nhất thường là khả năng phục hồi vận động và sinh hoạt.
Vì sao sau đột quỵ lại xuất hiện di chứng?
Não bộ là trung tâm điều khiển mọi hoạt động của cơ thể. Khi một vùng não bị tổn thương do tai biến, các tín hiệu điều khiển vận động có thể bị ảnh hưởng.
Đó là lý do nhiều người sau tai biến gặp phải các tình trạng như:
- Liệt hoặc yếu một bên cơ thể.
- Khó cầm nắm đồ vật.
- Đi lại không vững.
- Nói khó hoặc giao tiếp khó khăn.
- Co cứng cơ.
- Hạn chế vận động khớp.
Trong nhiều trường hợp, nếu người bị tai biến ít vận động hoặc không được hỗ trợ phù hợp trong thời gian dài thì các di chứng có thể trở nên nặng nề hơn.
Y học cổ truyền nhìn nhận quá trình phục hồi sau tai biến như thế nào?
Theo quan điểm y học cổ truyền, sau khi trải qua tai biến, cơ thể thường rơi vào trạng thái suy yếu. Khả năng vận động của các chi bị ảnh hưởng, khí huyết lưu thông kém hơn và các cơ khớp dễ xuất hiện tình trạng co cứng.
Chính vì vậy, giai đoạn phục hồi thường hướng tới mục tiêu:
- Duy trì khả năng vận động.
- Hạn chế tình trạng co cứng cơ.
- Hỗ trợ người sau tai biến tham gia các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tập luyện phục hồi chức năng.
Quá trình này thường cần sự kiên trì trong thời gian dài thay vì mong đợi kết quả nhanh chóng chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần.
Vai trò của xoa bóp bấm huyệt trong phục hồi sau tai biến
Trong y học cổ truyền, xoa bóp bấm huyệt là một trong những phương pháp thường được ứng dụng trong giai đoạn phục hồi sau tai biến.
Mục tiêu của phương pháp này không phải thay thế cấp cứu hoặc điều trị chuyên khoa, mà là hỗ trợ quá trình phục hồi thông qua việc tác động lên cơ, khớp và hệ vận động.
Tùy từng trường hợp, việc xoa bóp bấm huyệt có thể được áp dụng nhằm:
- Hỗ trợ giảm tình trạng co cứng cơ.
- Hỗ trợ duy trì tầm vận động của khớp.
- Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tập luyện.
- Hỗ trợ người sau tai biến vận động dễ dàng hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Trong quá trình hỗ trợ thực tế, tôi nhận thấy mỗi người sau tai biến có mức độ tổn thương và khả năng phục hồi khác nhau. Vì vậy việc đánh giá tình trạng cụ thể trước khi xây dựng hướng hỗ trợ là rất quan trọng. Hiện tôi đang trực tiếp hỗ trợ thông qua dịch vụ bấm huyệt tại nhà Hà Nội dành cho những người cần được hỗ trợ tận nơi.
Điều tôi thường chia sẻ với người sau tai biến và gia đình
Qua những trường hợp tôi từng tiếp xúc, điều khiến tôi trăn trở không chỉ là khả năng vận động mà còn là tinh thần của người sau tai biến. Nhiều người trước đây còn khỏe mạnh, tự làm được mọi việc, nhưng sau một lần đột quỵ lại phải phụ thuộc vào người thân trong sinh hoạt hằng ngày.
Chính cảm giác bất lực đó khiến không ít người trở nên chán nản, thu mình và dần mất động lực tập luyện.
Trong khi đó, quá trình phục hồi sau tai biến thường không diễn ra trong vài ngày hay vài tuần. Có những thay đổi rất nhỏ phải mất hàng tháng mới nhìn thấy rõ. Vì vậy ngoài việc tập luyện và chăm sóc thể chất, việc duy trì tinh thần tích cực cho người sau tai biến cũng rất quan trọng.
Tôi thường chia sẻ với gia đình rằng đừng chỉ tập trung vào những gì người thân của mình chưa làm được. Hãy ghi nhận cả những tiến bộ nhỏ như cử động được ngón tay, bước đi vững hơn một chút hoặc tự thực hiện được thêm một sinh hoạt hằng ngày.
Đôi khi chính những điều tưởng như nhỏ đó lại giúp họ có thêm động lực để tiếp tục cố gắng trong chặng đường phục hồi còn phía trước.
Một trường hợp phục hồi vận động sau tai biến
Lý thuyết có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về đột quỵ và quá trình phục hồi sau tai biến. Tuy nhiên, điều mà đa số người bị tai biến và gia đình quan tâm vẫn là khả năng cải thiện vận động trong thực tế.
Dưới đây là một trường hợp tôi từng trực tiếp hỗ trợ. Khi mới bắt đầu, bác gặp khó khăn khi đưa cánh tay lên cao. Các động tác vận động còn hạn chế và không được thuận lợi như mong muốn.
Sau quá trình tác động và hướng dẫn phù hợp, khả năng vận động của cánh tay đã có những thay đổi rõ rệt hơn so với ban đầu.
Mỗi người sau tai biến có tình trạng khác nhau nên quá trình phục hồi cũng khác nhau. Không phải ai cũng đạt được kết quả giống nhau và không có một phương pháp nào phù hợp cho tất cả mọi trường hợp.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy khi người sau tai biến được hỗ trợ đúng cách, duy trì vận động phù hợp và kiên trì trong quá trình tập luyện thì vẫn có thể ghi nhận những thay đổi tích cực theo thời gian.
Phục hồi sau tai biến cần sự kiên trì và đồng hành
Di chứng tai biến mạch máu não có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc người sau tai biến phải từ bỏ hy vọng cải thiện tình trạng hiện tại.
Trong thực tế, có những người tiến bộ khá nhanh nhưng cũng có những người phải mất nhiều tháng hoặc nhiều năm mới ghi nhận được những thay đổi rõ rệt. Vì vậy sự kiên trì luôn là yếu tố rất quan trọng trong hành trình phục hồi.
Bên cạnh việc tập luyện, vai trò của gia đình cũng không kém phần quan trọng. Sự động viên, cảm thông và đồng hành của người thân có thể giúp người sau tai biến duy trì tinh thần tích cực, từ đó có thêm động lực để tiếp tục cố gắng mỗi ngày.
Theo quan sát của tôi, nhiều thay đổi tích cực thường bắt đầu từ những bước rất nhỏ. Có người cử động được ngón tay tốt hơn, có người đứng vững hơn, có người tự thực hiện được thêm một sinh hoạt hằng ngày. Những thay đổi tưởng như nhỏ đó lại có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình phục hồi lâu dài.
Điều quan trọng là không nên quá nóng vội. Hãy tập trung vào việc duy trì vận động phù hợp, giữ tinh thần lạc quan và tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể có thời gian thích nghi và phục hồi từng bước.
Thông tin thêm: Nội dung trong bài là chia sẻ từ trải nghiệm thực hành và chăm sóc cơ thể tự nhiên. Không mang tính tư vấn y khoa, không chẩn đoán hay điều trị bệnh. Khi cần thiết, bạn nên tìm hiểu thêm từ các nguồn chuyên môn phù hợp.
